Lời khuyên cho người chơi dù lượn

© 1998 Jérôme Daoust

Cập nhật ngày 7/3/2007

Lời giới thiệu

 Trình độ

Tài liệu này dành cho những người đã nắm vững các kỹ thuật cơ bản để cất cánh, bay đến bãi hạ cánh, hạ độ cao và tiếp đất.

 Mục đích

Tài liệu này được viết từ năm 1989, gồm danh sách các lời khuyên dành cho những người chơi dù lượn, nhằm giúp họ hoàn thiện kỹ năng bay và xử lý tốt hơn các tình huống khó. Một vài lời khuyên tưởng chừng như nhỏ nhặt, nhưng có thể các phi công chưa biết nếu không để ‎ý ngay từ đầu. Tác giả không khuyến khích các cách bay mạo hiểm. Tác giả không chịu trách nhiệm nếu độc giả bị thương hay nếu độc giả chịu các tổn thất khác khi làm theo các lời khuyên này. Tác giả Jérôme Daoust giữ bản quyền, không được sao chép tài liệu này dù là một phần hay toàn bộ mà không có sự chấp thuận của tác giả.

Tâm lý

L1 - 1999/5/26. Hiệu ứng nhóm. Nhìn thấy các phi công khác thực hiện kỹ năng nào đó có thể làm nảy sinh trong bạn ý muốn làm giống như họ. Họ có thể nhiều kinh nghiệm bay hơn bạn, hoặc đơn giản là mạo hiểm hơn bạn. Đó là lúc bạn phải biết tự kiềm chế mình, và tự đánh giá trình độ của mình cũng như mức độ mạo hiểm.

  L2 - 2005/4/19. Tận hưởng khoảng khắc. Khi bạn bay, hãy tận hưởng khoảnh khắc hiện tại. Thật dễ chịu khi rũ bỏ được các vấn đề thường ngày trong cuộc sống. Nhưng cũng không vì thế mà quên các hậu quả của sự mạo hiểm. Đem theo một bức ảnh gia đình và đặt trong tầm nhìn có thể giúp bạn.

  L3 - 1992/9/1. Có nhiều khả năng bạn bắt đầu chơi dù lượn chỉ để chứng tỏ bản thân. Cũng vì lý do này mà nhiều người đã rời bỏ nó. Rồi sẽ đến lúc họ nhận thấy phải chấp nhận quá nhiều mạo hiểm (để thể hiện) và rồi thẩy rằng mình không thực sự kiểm soát được chúng. Đó là lúc nên ngừng chơi dù lượn. Nếu bạn nghĩ là tôi đang nói về bạn, có thể là không phải, nhưng cũng có thể nó có ích với bạn.

  L3 - 2000/8/4. Vinh quang. Cái gì là phần thưởng lớn nhất dành cho người chơi dù lượn? Kể cả khi bạn trở thành vô địch thế giới, hoặc là người bay cao nhất hay xa nhất, phần lớn những người khác không biết dù lượn là cái gì. Vài năm sau khi bạn qua đời, chỉ còn vài người nhớ tới bạn, không phải vì bạn giỏi môn dù lượn, mà chỉ vì họ là bạn, hoặc là người thân trong gia đình bạn. Phần thưởng lớn nhất dành cho bạn là thoả mãn đam mê. Diễn viên điện ảnh Clint Eastwood nói: Bạn là huyền thoại trong chính sự suy nghĩ của mình!.

  L3 - 2005/4/19. Nguy hiểm sinh ra lo lắng. Bạn chuẩn bị cất cánh, mọi thứ đều có vẻ hoàn hảo (thời tiết, sức khoẻ), nhưng bạn có cảm giác mơ hồ không yên tâm. Hãy nhớ lại các chuyến bay gần nhất. Trong các chuyến bay đó, bạn có mạo hiểm hơn thường lệ không? Khi bạn mạo hiểm hơn thường lệ, não bộ sẽ ghi nhớ và sau đó chuyển thành sự lo lắng, để nhắc bạn hiểu rằng lúc đó bạn đã hơi mất tự chủ.

 L3 - 2006/12/11. Kiểm soát nỗi sợ. Một tai nạn (hay sự cố) mà bạn đã trải qua hay chứng kiến sẽ làm cho bạn sợ hãi, làm hỏng đi thú vui của việc bay lượn.  Xin nhớ là:

·         Càng cảm nhận được nguy hiểm, người ta càng chú ý hơn tới nguy hiểm đó. Nếu bạn cứ thường xuyên nghĩ tới sự cố, bạn sẽ có xu hướng cho rằng sự cố đó rất dễ xảy ra.

·         Hình ảnh về sự cố đó trở đi trở lại trong đầu và tạo ra sự sợ hãi.

 Để khắc phục, cần phải tin rằng bạn đã thực hiện đầy đủ các quy tắc an toàn, bằng cách theo các lời khuyên sau.

·         Theo một khoá đào tạo về kỹ thuật lái dù và xử l‎ý sự cố, để tạo lập những hình ảnh tích cực về khả năng xử lý và kiểm soát mọi sự sai lạc so với khi bay bình thường. Nên nhớ là bạn phải vượt qua được nỗi sợ nhất thời, trước và trong khoá đào tạo.

·         Dùng một loại dù phù hợp hơn với trình độ của mình.

·         Chọn điều kiện bay tốt hơn (nếu thấy thời tiết xấu hay địa hình không thuận lợi thì đừng cố).

·         Tránh nói chuyện với những người hay khuyến khích bạn lao vào nguy hiểm.

  L4 - 1999/2/20. Ghi nhớ. Đừng bao giờ hy vọng rằng khi chơi dù lượn, lần nào cũng gặp các điều kiện thuận lợi như lần nào. Giống như mọi đam mê, môn dù lượn cũng có những lúc gây bực mình. Khi một người bạn nói rằng tôi đã lãng phí một ngày trời không bay được do điều kiện không thuận lợi, tôi thấy đau khổ đến mức muốn bảo: “Tôi sẽ ngừng chơi môn thể thao khó tính này”. Bí quyết là nhìn lại những gì trong quá khứ, và tự hỏi rằng liệu có sẵn sàng từ bỏ những gì mà dù lượn đã đem lại cho mình trong thời gian qua hay niềm vui có thể đang chờ đợi mình vào ngày cuối tuần đẹp trời sắp tới.

  L4 - 1999/3/20. Hãy giữ lại các thú vui khác. Sau những năm đầu tiên chơi dù lượn, trừ khi bạn muốn trở thành phi công dù lượn chuyên nghiệp, nên biết rằng ngày nào cũng bay thì sẽ mất hay, hoặc đặt bạn vào tình thế phải tìm kiếm sự công nhận của những người xung quanh cho những công sức đầu tư của mình.

  L4 - 1999/4/6. Sự tiến triển của mức độ dũng cảm. Mức độ dũng cảm của một phi công diễn tiến như hình chuông trong 5 năm đầu. Ban đầu, phi công rất thận trọng, vì anh ta có ít kinh nghiệm và còn sợ. Sau đó, kinh nghiệm nhiều lên, nỗi sợ giảm đi, anh ta dần dần ra các quyết định mạo hiểm hơn. Mức độ mạo hiểm lên đến cao nhất khi phi công đạt đến trình độ cao cấp. Sau đó, nhận thấy rằng các tình huống nguy hiểm có thể xảy đến với bất kỳ ai, các quyết định dần dần trở về mức độ thận trọng hơn.

Cất cánh trên núi

L1 - 2003/12/17. Chỉnh đai ngồi. Nhiều tai nạn xảy ra vì phi công cố chỉnh tư thế để ngồi vào đai ngồi sau khi cất cánh. Tệ nhất là tay vừa giữ dây lái vừa cố với đáy đai ngồi để chỉnh. Phi công sẽ bị thất tốc mất độ cao ngay nếu dùng cả hai tay để làm việc đó, còn nếu dùng một tay thì sẽ làm dù bị xoáy và bổ nhào (Xem hình Chỉnh tư thế ngồi trong đai ngồi với hai tay giữ dây dây lái

Tối kiến khác là buông hẳn tay khỏi dây lái để chỉnh đai ngồi, vì dù bị xẹp và bạn sẽ mất nhiều thời gian để lấy lại điều khiển dù (vì phải lần tìm dây lái) và rồi dù sẽ xoáy thẳng trở lại ngọn đồi. Tệ không kém là dùng một tay giữ hai dây lái để rảnh tay kia chỉnh đai ngồi, vì khi dù bị xẹp bạn không thể điều chỉnh tốt như trong trường hợp mỗi tay nắm một dây lái. Cũng không nên tỳ chân vào thanh tăng tốc để chỉnh tư thể ngồi ngay khi vừa cất cánh. Nếu bạn không trườn được vào đai ngồi sau khi cất cánh, hãy đợi bay xa núi một chút, rồi áp dụng cách sau: Ngả người ra phía sau và co đầu gối đến tận ngực trong khi dùng hai tay (vẫn giữ giây lái) đẩy các dây điều khiển (nhưng nhớ là không tóm giữ chúng) ở vị trí tay giữ giây lái rồi cựa quậy nhẹ nhàng trong đai ngồi để tìm tư thể thích hợp nhất. Có thể luyện tập kỹ năng này bằng cách treo đai ngồi trong nhà để xe, rồi ngồi vào trong đó. Kiểm tra xem hệ thống đai ngồi phần lưng dưới buộc có quá chặt không. Một vấn đề thường gặp là dây buộc đùi quá lỏng sẽ làm cho đai ngồi cao hơn khi phi công chạy đà dẫn đến khó trườn vào đai ngồi sau đó.

 L2 - 1990/7/1. Thái độ. Không ai bắt bạn phải bay. Nếu bạn thấy điều kiện bay hay địa hình không thuận lợi với bạn, để hôm khác hãy bay, hoặc chọn địa điểm khác. Chú ý vấn đề hiệu ứng nhóm, cũng đừng nên cố bay chỉ để thể hiện. Tôi thường nghe thấy “Nào! đến lượt tôi bay!” rồi sau đó thấy phi công bị cuốn vào luồng gió mạnh, thật đáng buồn cười.

  L2 - 1990/6/1. Nếu tốc độ gió thay đổi hơn 10 km/h (6 mph) trong khoảng thời gian ít hơn 3 giây, sẽ có gió quẩn. Đừng cất cánh.

  L2 - 1991/7/1. Lời khuyên này áp dụng khi cất cánh trên đỉnh đồi tròn. Theo quy tắc chung, bạn luôn có thể cất cánh khi tốc độ gió trung bình là 20 km/h (12 mph), với mức tối đa 25 km/h (15 mph) trong không quá 5 giây, và có tốc độ đủ để nâng cánh dù. Cần phải đo tốc độ gió ở càng xa đằng trước bãi cất cánh càng tốt để tránh vùng gió quẩn. Chỉnh thiết bị đo gió để tìm hướng gió mạnh nhất. Hãy nhớ rằng tốc độ gió giảm ở gần mặt đất. Hơn nữa, sẽ có nhiều lực nâng (điều tốt) và ít gió ngang nếu bạn có thể tiến lên trước khi cất cánh.

  L2 - 2000/9/7. Mây đen trở nên sẫm màu hơn. Các vùng không khí nóng và các vùng không khí đi lên sẽ mạnh thêm. Đừng cất cánh, và nếu đang bay thì hãy hạ cánh. Hãy nhìn quanh để xác định phía sẽ đang mưa. Xem thêm phần Bay trong mưa và Hạ cánh trong/gần mưa.

  L2 - 1990/5/1. Trước khi bơm dù, hãy tự nhủ : « Chỉ là thử thôi, ta chỉ bay nếu mọi chuyện đều suôn sẻ. » Đừng nghĩ rằng : « Đã hai lần không cất cánh được rồi, mọi người sẽ cười mình. »  Côn trùng quấy rối cũng là ly do làm người ta vội vàng cẩt cánh.

  L2 - 1990/8/1. Sau khi cất cánh, cánh dù sẽ lao ra phía trước để tăng tốc (bạn đã chạy đà không đủ nhanh) và bắt đầu vọt lên. Nếu bạn nâng tay dây lái vào lúc này, bạn sẽ làm tăng chuyển động theo kiểu con lắc, có thể dẫn tới nguy cơ sập dù khi lên đến đỉnh. Hiệu ứng này càng nhiều khả năng xảy ra khi dù bay vào vùng khí nóng (hay luồng khí nâng) vào cùng lúc đó.

  L2 - 1998/11/1. 10 l‎ý do tồi tệ cho một lần bay: 10) Đợi lâu quá rồi. 9) Giờ mà phải leo xuống thì ngại quá. 8) Đói quá, khát nước quá. 7) Leo mãi mới lên được tới đây. 6) Trời sắp tối rồi. 5) Nhanh lên không mưa mất. 4) Muỗi đâu ra mà lắm thế! 3) Muộn bữa tối mất thôi. 2) Lần này không bay được thì mọi người sẽ nghĩ về mình ra sao? (Hiệu ứng nhóm) 1) Hôm nay là ngày nghỉ cuối cùng rồi!

  L2 - 2006/4/26. Bị nâng lên ngoài y muốn khi đang xoay lưng lại hướng gió lúc chuẩn bị cất cánh. Khi cảm thấy có nguy cơ bị nâng bổng lên ngay khi vòm dù lên được phía trên đỉnh đầu, trong khi đang cất cánh theo kiểu quay lưng lại hướng gió, nhiều người nghĩ sai lầm rằng nên xoay người thật nhanh trước khi bị nâng lên khỏi mặt đất (Xem hình Bị nâng lên ngoài y muốn khi đang bơm dù  

Nhưng nếu chân rời mặt đất trong lúc đang xoay nhanh người thì sẽ không thể dừng đà xoay và có nhiều khả năng sẽ bị xoay quá nhiều làm xoắn các bó dây, và phi công sẽ mẩt phương hướng. Chuyện đó đã xảy ra với tôi, và lúc đó tôi kéo nhầm dây dây lái cho đến khi dù tiến ra tới sát vách núi. Để tránh nguy cơ đó, đừng cố xoay người quá nhanh và/hoặc nhờ người khác giúp (có gì phải ngượng cơ chứ?). Quan trọng nhất là phải bình tĩnh, chỉnh dù để bay xa vách núi, rồi mới tính đến chuyện xoay bó dây theo chiều ngược lại. Khi xoay người, tóm lấy bó dây, cố gắng tách rời hai bó khi người đã xoay lại hết (có thể sẽ cánh dù sẽ xoay theo một chút). Kiểm tra trước khi cất cánh xem đai buộc trước ngực có chặt quá không. Với những người có cơ thể mềm dẻo, hãy vươn tay sang hai bên và duỗi chân ra phía trước (để giảm tốc độ xoay) mở rộng góc tạo bởi hai nhóm dây và như vậy sẽ giảm nguy cơ xoắn dây.

L2 - 2003/12/23. Kiểm tra dù trước khi cất cánh. Sau khi nâng dù và trước khi quyết định cất cánh, hãy nhìn lên vòm dù để kiểm tra các bó dây xem có bị xoắn, bị lồng vào nhau, bị rối, hay thắt nút không, vì khi đã bay rồi thì rất khó nhìn thấy. Các tình huống này có thể hết chữa, một khi bạn đã bay lên. Nếu có đủ gió, hãy ngưng lại vài giây để kiểm tra vòm dù trước khi chạy đà. Xem vidéo Cất cánh khi trên dây có nút thắt

 L3 - 1989/9/1. Vòm dù lên tới phía trên đầu nhưng bị nghiêng về một phía. Hãy kéo nhẹ dây lái phía bên cánh dù cao hơn, chỉnh sao cho vòm dù ra phía sau nếu chạy chưa đủ nhiều về phía trước. Việc cần làm nhất lúc này để khắc phục là di chuyển cơ thể về phía bên cánh dù thấp hơn. Ly tưởng nhất là điều chỉnh cho cơ thể ở khoảng giữa dù.

 L3 - 1990/5/1. "Lội nước theo sau". Hãy chờ một phi công bay trước để có ý niệm rõ ràng hơn về điều kiện bay.

 L3 - 1990/5/1. Nếu cất cánh khi không có gió, hãy xác định trước những vật cản có thể có ở phía thấp nhất của đường chạy cất cánh.

 L3 - 2003/6/6. Cất cánh trên núi cùng lúc với luồng khí nóng đang bốc lên. Thông thường thì các cột khí nóng xuất hiện đều đặn sau một khoảng thời gian nhất định. Quan sat gió trong 20 phút, ta có thể dự đoán lúc nào sẽ bắt đầu một đợt gió mới và hãy cất cánh ngay trước khi gió bắt đầu mạnh. Cũng cần quan sát xem một đợt gió kéo dài bao lâu và đến thời điểm nào của đợt gió thì tốc độ gió là cao nhất.

 L3 - 1991/6/1. Nếu lúc cất cánh, bạn cảm thấy có gió nhẹ thổi vào mặt, nhưng khi nhìn ra phía sau lại thấy cây cối ngả nghiêng vì gió mạnh, hãy quan sát nhanh chuyển động của đám mây ngay trên đầu để chắc rằng bạn không nằm ở tầm ảnh hưởng củu một cơn gió thổi từ phía sau.

Liên hệ: info@mkparagliding.com

Trụ sở: 440/77 Nguyễn Kiệm, Phú Nhuận, tp HCM

Tel : 098 321 5 789 - 0903 92 77 17

Design by LeHoang Bach